Η στοματική υγεία των παιδιών αποτελεί τη βάση για ένα υγιές χαμόγελο στην ενήλικη ζωή. Η σωστή φροντίδα των δοντιών από τους πρώτους κιόλας μήνες, η ισορροπημένη διατροφή και η τακτική επίσκεψη στον οδοντίατρο μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης τερηδόνας και άλλων στοματικών προβλημάτων.
Η παιδική τερηδόνα παραμένει ένα από τα συχνότερα προβλήματα υγείας παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), η συχνή κατανάλωση ελεύθερων σακχάρων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξή της.
Πολλοί γονείς, ωστόσο, εξακολουθούν να έχουν απορίες. Πότε πρέπει να επισκεφθεί ένα παιδί για πρώτη φορά τον οδοντίατρο; Πότε ξεκινά το βούρτσισμα; Ποια είναι η κατάλληλη οδοντόκρεμα; Χρειάζονται φροντίδα τα παιδικά δόντια αφού κάποια στιγμή θα αντικατασταθούν;
Στον παρακάτω οδηγό απαντάμε στα σημαντικότερα ερωτήματα και εξηγούμε πώς με απλές καθημερινές συνήθειες μπορούμε να προστατεύσουμε το χαμόγελο των παιδιών μας.
Πότε πρέπει να γίνει η πρώτη επίσκεψη του παιδιού στον οδοντίατρο;
Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο συνιστάται με την εμφάνιση του πρώτου δοντιού και, σε κάθε περίπτωση, όχι αργότερα από τα πρώτα γενέθλια του παιδιού.
Τα πρώτα νεογιλά δόντια εμφανίζονται συνήθως γύρω στην ηλικία των έξι μηνών, αν και ο χρόνος ανατολής διαφέρει από παιδί σε παιδί.
Η επίσκεψη αυτή έχει κυρίως προληπτικό χαρακτήρα. Ο οδοντίατρος εξετάζει τη στοματική κοιλότητα, αξιολογεί την ανάπτυξη των δοντιών και καθοδηγεί τους γονείς σχετικά με τη διατροφή, τη στοματική υγιεινή και τη χρήση φθορίου.
Παράλληλα, το παιδί αρχίζει να εξοικειώνεται με τον χώρο του οδοντιατρείου, χωρίς να συνδέει απαραίτητα την πρώτη του εμπειρία με πόνο ή κάποια επεμβατική θεραπεία.
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να εμφανιστεί κάποιο πρόβλημα για να επισκεφθούμε τον οδοντίατρο. Η πρόληψη ξεκινά πριν από τον πρώτο πονόδοντο.
Μπιμπερό και παιδική τερηδόνα: Τι πρέπει να προσέχουν οι γονείς;
Μία από τις σημαντικότερες συνήθειες που χρειάζονται προσοχή είναι η παρατεταμένη χρήση του μπιμπερό, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Όταν ένα παιδί αποκοιμιέται συστηματικά με μπιμπερό που περιέχει γάλα, χυμό ή άλλο ρόφημα με σάκχαρα, τα δόντια του εκτίθενται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε αυτά.
Τα βακτήρια της οδοντικής πλάκας μεταβολίζουν τα σάκχαρα και παράγουν οξέα που μπορούν να προκαλέσουν σταδιακή απώλεια μεταλλικών στοιχείων από την αδαμαντίνη των δοντιών.
Έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης τερηδόνας πρώιμης παιδικής ηλικίας, η οποία μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα και να προκαλέσει εκτεταμένες βλάβες.
Είναι σημαντικό το μπιμπερό να χρησιμοποιείται για τη σίτιση και όχι ως μόνιμο μέσο καθησυχασμού. Μετά το βραδινό βούρτσισμα, το μόνο ρόφημα που δεν επιβαρύνει τα δόντια είναι το νερό.
Ο θηλασμός δεν χρειάζεται να διακόπτεται για λόγους στοματικής υγείας. Ωστόσο, όταν εμφανιστούν τα πρώτα δόντια, είναι σημαντικό να υπάρχει σωστή καθημερινή υγιεινή και εξατομικευμένη καθοδήγηση από τον οδοντίατρο.
Πότε ξεκινά το βούρτσισμα των παιδικών δοντιών;
Το βούρτσισμα πρέπει να ξεκινά από τη στιγμή που εμφανίζεται το πρώτο δόντι.
Οι γονείς θα πρέπει να χρησιμοποιούν μια μικρή οδοντόβουρτσα με μαλακές τρίχες και κατάλληλη ποσότητα φθοριούχου οδοντόκρεμας.
Σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Παιδοδοντιατρικής (EAPD), η συνιστώμενη χρήση οδοντόκρεμας διαμορφώνεται ανάλογα με την ηλικία:
Από το πρώτο δόντι έως 2 ετών: Οδοντόκρεμα με 1.000 ppm φθορίου, σε ποσότητα αντίστοιχη με έναν κόκκο ρυζιού.
Από 2 έως 6 ετών: Οδοντόκρεμα με 1.000 ppm φθορίου, σε ποσότητα αντίστοιχη με ένα μικρό μπιζέλι. Ο οδοντίατρος μπορεί να προτείνει διαφορετική συγκέντρωση ανάλογα με τον τερηδονικό κίνδυνο.
Άνω των 6 ετών: Οδοντόκρεμα με 1.450 ppm φθορίου, σε κατάλληλη ποσότητα σύμφωνα με την ηλικία και τις οδηγίες του οδοντιάτρου.
Το βούρτσισμα πρέπει να πραγματοποιείται δύο φορές την ημέρα, ιδανικά μετά το πρωινό και οπωσδήποτε το βράδυ, πριν από τον ύπνο.
Εάν το παιδί έχει καταναλώσει κάποιο ιδιαίτερα όξινο τρόφιμο ή ρόφημα, καλό είναι να περιμένουμε περίπου 30 έως 60 λεπτά πριν βουρτσίσουμε τα δόντια.
Μετά το βούρτσισμα, το παιδί θα πρέπει να φτύνει την περίσσεια της οδοντόκρεμας, αποφεύγοντας το έντονο ξέπλυμα με νερό, ώστε το φθόριο να παραμένει περισσότερο χρόνο στην επιφάνεια των δοντιών.
Μέχρι ποια ηλικία πρέπει οι γονείς να βοηθούν στο βούρτσισμα;
Τα μικρά παιδιά δεν διαθέτουν ακόμη την απαραίτητη λεπτή κινητικότητα για να καθαρίζουν αποτελεσματικά όλες τις επιφάνειες των δοντιών τους.
Γι’ αυτό η ενεργή συμμετοχή των γονέων είναι απαραίτητη τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των 7 με 8 ετών, ενώ η επίβλεψη συχνά χρειάζεται να συνεχίζεται και αργότερα, ανάλογα με τις δεξιότητες του παιδιού.
Το ζητούμενο είναι το βούρτσισμα να γίνει μια φυσική, ευχάριστη καθημερινή συνήθεια και όχι μια διαδικασία που προκαλεί πίεση ή δυσαρέσκεια.
Διατροφή και παιδικά δόντια: Ποιες τροφές αυξάνουν τον κίνδυνο τερηδόνας;
Η σωστή διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στη στοματική υγεία των παιδιών.
Δεν έχει σημασία μόνο η ποσότητα της ζάχαρης που καταναλώνει ένα παιδί, αλλά και η συχνότητα με την οποία τα δόντια του εκτίθενται σε αυτή.
Τα συνεχή γλυκά σνακ και τα ζαχαρούχα ροφήματα μέσα στην ημέρα δημιουργούν επαναλαμβανόμενες όξινες επιθέσεις στα δόντια, αυξάνοντας τον κίνδυνο τερηδόνας.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα γλειφιτζούρια, οι καραμέλες, τα μπισκότα, τα αναψυκτικά, οι χυμοί και τα κολλώδη γλυκά. Ακόμη και τρόφιμα που συχνά θεωρούνται υγιεινά, όπως ορισμένα αποξηραμένα φρούτα, μπορεί να παραμένουν προσκολλημένα στις επιφάνειες των δοντιών.
Αντίθετα, μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει φρέσκα φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά χωρίς προσθήκη ζάχαρης και θρεπτικά γεύματα συμβάλλει στη συνολική υγεία και στη σωστή ανάπτυξη του παιδιού.
Είναι προτιμότερο να υπάρχουν οργανωμένα γεύματα και ενδιάμεσα σνακ, αντί για συνεχή κατανάλωση τροφής καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Το νερό πρέπει να αποτελεί την πρώτη επιλογή για την καθημερινή ενυδάτωση.
Στόχος δεν είναι να απαγορεύσουμε κάθε γλυκό, αλλά να μάθουμε στο παιδί να το καταναλώνει με μέτρο και να φροντίζει σωστά τα δόντια του.
Φθορίωση στα παιδιά: Γιατί είναι σημαντική;
Η φθορίωση είναι μία αποτελεσματική προληπτική διαδικασία που συμβάλλει στην προστασία των δοντιών από την τερηδόνα.
Το φθόριο ενισχύει την ανθεκτικότητα της αδαμαντίνης απέναντι στα οξέα και ευνοεί την επαναμεταλλικοποίηση αρχόμενων τερηδονικών βλαβών, πριν αυτές εξελιχθούν σε κοιλότητες.
Η εφαρμογή φθοριούχου βερνικιού μπορεί να πραγματοποιηθεί από μικρή ηλικία, ακόμη και όταν έχουν εμφανιστεί μόνο λίγα δόντια, εφόσον υπάρχει σχετική ένδειξη.
Η συχνότητα καθορίζεται από τον οδοντίατρο, με βάση την ηλικία, τη στοματική υγιεινή, τη διατροφή, το ιστορικό τερηδόνας και τον συνολικό κίνδυνο εμφάνισης νέων βλαβών.
Σε αρκετές περιπτώσεις συστήνεται εφαρμογή ανά έξι μήνες, ενώ παιδιά με αυξημένο τερηδονικό κίνδυνο ενδέχεται να χρειάζονται συχνότερη προληπτική φροντίδα.
Η φθορίωση δεν αντικαθιστά το καθημερινό βούρτσισμα, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά στο συνολικό πρόγραμμα πρόληψης.
Γιατί είναι τόσο σημαντικά τα παιδικά δόντια αφού θα αλλάξουν;
Μία από τις συχνότερες λανθασμένες αντιλήψεις είναι ότι τα νεογιλά δόντια δεν χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα, επειδή κάποια στιγμή θα αντικατασταθούν από τα μόνιμα.
Στην πραγματικότητα, τα παιδικά δόντια επιτελούν σημαντικές λειτουργίες στην ανάπτυξη του παιδιού.
Συμμετέχουν στη σωστή μάσηση, συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ομιλίας και επηρεάζουν την αισθητική του χαμόγελου και την αυτοπεποίθηση.
Επιπλέον, διατηρούν τον απαραίτητο χώρο για την ανατολή των μόνιμων δοντιών.
Η πρόωρη απώλεια ενός νεογιλού δοντιού μπορεί να οδηγήσει σε μετακινήσεις των γειτονικών δοντιών και σε μείωση του διαθέσιμου χώρου για το μόνιμο δόντι που θα ακολουθήσει.
Παράλληλα, μια παραμελημένη τερηδονική βλάβη μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο, φλεγμονή, απόστημα και δυσκολία στη σίτιση ή στον ύπνο.
Για τον λόγο αυτό, κάθε παιδικό δόντι που εμφανίζει πρόβλημα χρειάζεται έγκαιρη αξιολόγηση και κατάλληλη αντιμετώπιση από τον οδοντίατρο.
Κάθε πότε πρέπει να επισκέπτεται ένα παιδί τον οδοντίατρο;
Οι τακτικές προληπτικές επισκέψεις βοηθούν στον έγκαιρο εντοπισμό προβλημάτων, πριν αυτά εξελιχθούν και απαιτήσουν πιο σύνθετη θεραπεία.
Για πολλά παιδιά, ο προληπτικός έλεγχος ανά έξι μήνες αποτελεί ένα κατάλληλο πρόγραμμα παρακολούθησης. Ωστόσο, η συχνότητα μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τον εξατομικευμένο τερηδονικό κίνδυνο και τις ανάγκες του κάθε παιδιού.
Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ο οδοντίατρος αξιολογεί την υγεία των δοντιών και των ούλων, παρακολουθεί την ανατολή των μόνιμων δοντιών και δίνει οδηγίες για τη σωστή καθημερινή φροντίδα.
Όπου χρειάζεται, μπορεί επίσης να προτείνει συμπληρωματικά προληπτικά μέτρα, όπως φθορίωση ή προληπτικές καλύψεις οπών και σχισμών στα πίσω δόντια (sealants).
Συχνές ερωτήσεις για τη στοματική υγεία των παιδιών
Πότε πρέπει να πάει ένα μωρό πρώτη φορά στον οδοντίατρο;
Με την εμφάνιση του πρώτου δοντιού και όχι αργότερα από τη συμπλήρωση του πρώτου έτους της ζωής του.
Πρέπει να χρησιμοποιούμε φθοριούχο οδοντόκρεμα στα μικρά παιδιά;
Ναι. Η χρήση φθοριούχου οδοντόκρεμας συνιστάται από την εμφάνιση του πρώτου δοντιού, με κατάλληλη περιεκτικότητα και ποσότητα για την ηλικία του παιδιού.
Πόσες φορές την ημέρα πρέπει να βουρτσίζει ένα παιδί τα δόντια του;
Δύο φορές την ημέρα, με ιδιαίτερη έμφαση στο βραδινό βούρτσισμα πριν από τον ύπνο.
Χρειάζονται θεραπεία τα παιδικά δόντια που έχουν τερηδόνα;
Ναι. Η τερηδόνα στα νεογιλά δόντια μπορεί να προκαλέσει πόνο, λοίμωξη και επιπλοκές στη φυσιολογική ανάπτυξη της οδοντοφυΐας. Η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι σημαντική ακόμη κι αν το δόντι πρόκειται να αντικατασταθεί.
Είναι απαραίτητη η φθορίωση σε όλα τα παιδιά;
Η ανάγκη και η συχνότητα της επαγγελματικής φθορίωσης καθορίζονται εξατομικευμένα από τον οδοντίατρο, ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης τερηδόνας.
Ένα υγιές χαμόγελο ξεκινά από την παιδική ηλικία
Η στοματική υγεία των παιδιών δεν εξαρτάται από μία μόνο συνήθεια, αλλά από τη συνολική καθημερινή φροντίδα.
Η έγκαιρη πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, το σωστό βούρτσισμα, η ισορροπημένη διατροφή και η προληπτική παρακολούθηση αποτελούν τα σημαντικότερα βήματα για τη διατήρηση υγιών δοντιών.
Στο Antoniou Dental Care, δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στην πρόληψη και στην ενημέρωση των γονέων, ώστε τα παιδιά να μεγαλώνουν με υγιή δόντια και μια θετική σχέση με την οδοντιατρική φροντίδα.
Γιατί η καλύτερη φροντίδα που μπορούμε να προσφέρουμε σε ένα παιδικό χαμόγελο ξεκινά πολύ πριν εμφανιστεί το πρώτο πρόβλημα.
Προγραμματίστε έναν προληπτικό οδοντιατρικό έλεγχο και βοηθήστε το παιδί σας να αποκτήσει από νωρίς σωστές συνήθειες στοματικής υγιεινής.
